Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh
Năm nay vừa tròn 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng
Hùng Vương ở Phú Thọ được Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp
quốc công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Mười năm
là một khoảng thời gian không quá dài nhưng đủ cảm nhận về niềm tự hào, những
kết quả đạt được khi di sản đặc biệt quan trọng của Quốc gia được thế giới vinh
danh.
Trong lòng mỗi người
dân Việt Nam, Lễ hội Đền Hùng là thời khắc linh thiêng để cảm nhận sâu sắc nhất
về tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, giá trị đoàn kết mà cha ông ta để lại,
giúp dân tộc ta chiến thắng mọi kẻ thù, vượt qua mọi khó khăn. Có lẽ hiếm có
một dân tộc nào trên thế giới, tổ tiên chung lại có ý nghĩa lớn lao và được
thực hành một cách kính cẩn, trang trọng đến như vậy. Văn hóa người Việt được
đặc trưng bởi Tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên và sự thăng hoa của tín ngưỡng ấy ở
tầm quốc gia chính là Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Không phải ngẫu nhiên
mà trước khi về tiếp quản Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân ở Đền Hùng
và nói một câu truyền cảm hứng cho cả dân tộc về lòng yêu nước và trách nhiệm
với đất nước: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau
giữ lấy nước”. Lời hiệu triệu từ con tim ấy cùng với nghĩa đồng bào tiếp tục
vang vọng khi Người đọc Tuyên ngôn độc lập “Tôi nói đồng bào nghe rõ không”
chính là thông điệp quan trọng để tạo nên tinh thần dân tộc và lòng yêu nước
của mỗi người dân đất Việt.
Con Lạc cháu Hồng trong
dịp Giỗ Tổ Hùng Vương.
Việc thực hiện hồ sơ
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là một trong những công việc nặng nề
nhưng có ý nghĩa nhất mà tôi được tham gia. Công nhận giá trị di sản văn hóa
thế giới cho Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có tầm quan trọng trong việc tôn
vinh Tổ tiên, khẳng định giá trị văn hóa của dân tộc, từ đó củng cố sức mạnh
Việt Nam trong thời đại mới. Tôi còn nhớ rất rõ những quyết tâm của lãnh đạo
tỉnh Phú Thọ như ông Nguyễn Doãn Khánh, Bí thư Tỉnh ủy, bà Nguyễn Thị Kim Hải
lúc đó rồi ông Hà Kế San sau này, hai Phó Chủ tịch UBND tỉnh, hay trong lần họp
Ban Chỉ đạo thực hiện hồ sơ lần thứ 2 ngày 25/1/2011, ông Hoàng Dân Mạc, thời
điểm đó là Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nhấn mạnh, việc xây dựng hồ sơ Tín ngưỡng
thờ cúng Hùng Vương là công việc trọng đại; việc làm thể hiện tấm lòng trân
trọng với Tổ tiên, vì vậy, cần thực hiện một cách thận trọng. Đã làm là phải
chắc thắng, chắc chắn được công nhận. Nếu công việc không được thực hiện thành
công thì UBND tỉnh, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch có lỗi với Tổ tiên và không
hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao. Chính nhờ sự quyết tâm của lãnh
đạo tỉnh cùng với các cán bộ của Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã
tạo nên thuận lợi lớn cho việc thành công của hồ sơ.
Trong hồ sơ đệ trình
UNESCO của chúng ta ghi rõ: “Bắt nguồn từ Tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên trong gia
tộc, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có từ xa xưa đã trở thành một bản sắc văn
hóa của cộng đồng với triết lý “Con người có tổ có tông”. Thờ cúng Hùng Vương
có một tầm quan trọng trong tâm thức của người Việt, khẳng định người Việt có
chung một thủy tổ, nguồn gốc đó là sợi chỉ đỏ tạo nên truyền thống đoàn kết
thương yêu, đùm bọc lẫn nhau. Thờ cúng Hùng Vương, thờ cúng thủy tổ của dân tộc
- đất nước trở thành một biểu tượng văn hóa - tín ngưỡng kết nối giữa quá khứ
với hiện tại, có tác dụng vun đắp tình cảm với gia đình, làng xã và đất nước”;
nhấn mạnh với nhân dân toàn thế giới về ý nghĩa của tín ngưỡng đặc biệt này đối
với dân tộc Việt Nam: “Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch hàng năm
nhằm giáo dục đạo lý truyền thống biết ơn Tổ tiên, trở thành nơi hội tụ tinh
thần đưa các thế hệ con cháu về cội nguồn. Trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương và
những ngày còn lại trong năm, hàng triệu lượt người hành hương về núi thiêng
Nghĩa Lĩnh để tưởng niệm Hùng Vương, nhớ ơn công lao Tổ tiên trong dựng nước và
giữ nước”.
![anh tin bai](https://storage-vnportal.vnpt.vn/bnh-khdn/4770/tulieu/den-ha.jpg)
Đền Hạ.
Đến thời điểm Tín
ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được ghi danh, chưa có bất kỳ một hồ sơ tương tự về
Tín ngưỡng thờ Tổ tiên chung của cả một đất nước được UNESCO lựa chọn đưa vào
danh mục di sản của mình. Vì thế, để nhấn mạnh đến tính riêng có, độc đáo và
cũng là để trở thành một ví dụ toàn cầu về tinh thần yêu nước, đoàn kết, hồ sơ
của chúng ta đã ghi rõ: “Người Việt coi Hùng Vương là Thủy tổ của dân tộc. Thờ
cúng Hùng Vương là truyền thống đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt,
nhưng cũng là truyền thống của nhiều tộc người ở Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng
Hùng Vương ở Phú Thọ được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện
của nhân loại sẽ khiến người dân ở tỉnh Phú Thọ, cả nước Việt Nam cùng cộng
đồng quốc tế nhận thức sâu sắc thêm về sức sống của triết lý hướng về cội nguồn
trong cuộc sống tinh thần của các cộng đồng địa phương. Việc ghi danh cũng sẽ
nâng cao nhận thức về tầm quan trọng thờ cúng Hùng Vương ở cấp độ địa phương,
quốc gia và quốc tế ở các làng, xã, không chỉ ngày Giỗ Tổ Hùng Vương ở núi
Nghĩa Lĩnh”.
Sau 10 năm được ghi
danh, đánh giá lại nỗ lực trong việc tôn vinh giá trị Tổ tiên - dân tộc mình,
chúng ta nhận thấy rằng, tỉnh Phú Thọ đã phối hợp với các bộ, ban, ngành để
thực hiện thành công rất nhiều việc. Cộng đồng đã tiến hành phục hồi những diễn
xướng dân gian liên quan đến việc thờ cúng Hùng Vương đã mai một, thất truyền,
phục dựng một số không gian thờ cúng Hùng Vương ở một số làng xã với sự hỗ trợ
của Nhà nước. Các nghi thức, diễn xướng dân gian liên quan đến Tín ngưỡng thờ
cúng Hùng Vương ở các làng xã trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tiếp tục được sưu tầm,
nghiên cứu; các văn bia, thần tích, sắc phong, lệnh chỉ liên quan đến Tín
ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở các làng đã được sưu tập, phân loại, dịch ra chữ
quốc ngữ; Hoạt động quảng bá giá trị của tín ngưỡng được thực hiện khá bài bản
và thực sự đã phát huy hiệu quả truyền thông.... Tất cả giúp cho chúng ta một
niềm tin vững chắc vào việc giữ gìn và phát huy tốt nhất giá trị của Tín ngưỡng
thờ cúng Hùng Vương nói chung, lễ hội Đền Hùng nói riêng trong đời sống xã hội
đương đại và cả tương lai.
Có thể khẳng định,
việc UNESCO ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ vào Danh sách Di
sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã khẳng định sự trường tồn, bất
diệt, đạo lý nhớ về cội nguồn, hòa hợp dân tộc có từ hàng ngàn năm nay của người
Việt, nâng cao ý thức tôn trọng đối với sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của
người Việt.
Nguồn:baobacninh.com.vn